Το εκπαιδευτικό σύστημα ως βατήρας κοινωνικής κινητικότητας

October 6, 2019 admin 0 Comments

Ομιλία στην παρουσίαση του βιβλίου του κ. Σ. Μπουζάκη με τίτλο “Πανελλήνια Αγωνιστική Συνδικαλιστική Κίνηση Δασκάλων και Νηπιαγωγών (1974 – 2018) . Αγώνες για τη Δημοκρατία και για την Αλλαγή στην Εκπαίδευση – Θέσεις, Αντιθέσεις, Δράσεις, Συγκρούσεις, Πρόσωπα”.

“Θα ήθελα, αρχικά, να ευχαριστήσω μέσα από την καρδιά μου τον κ. Μπουζάκη ο οποίος μου έδωσε τη δυνατότητα να παρευρίσκομαι σε αυτή την παρουσίαση. Πρόκειται για μία ιδιαίτερα τιμητική πρόσκληση για εμένα, η οποία έχει διττή σημασία για εμένα, καθώς βρίσκομαι ανάμεσα σε ανθρώπους που έχουν βάλει το δικό τους «λιθαράκι» στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας, ενώ παράλληλα στέκομαι εδώ ως ένας άνθρωπος που πιστεύει πως οι καθοριστικότεροι άνθρωποι της ζωης μου ,έξω απο την οικογένεια μου, ήταν κάποιοι δάσκαλοι και καθηγητές μου.

Αισθάνομαι την επιθυμία αλλά και την υποχρέωση να ξεκινήσω από τον καθηγητή Σήφη Μπουζάκη, έναν σπουδαίο ιστορικό της εκπαίδευσης, ο οποίος συμμετείχε ενεργά στις μεγάλες αλλαγές του εκπαιδευτικού συστήματος τις τελευταίες δεκαετίες και παρακολούθησε στενά την πορεία του συνδικαλιστικού κινήματος των δασκάλων και των νηπιαγωγών, απο πολλές διαφορετικές θέσεις.
Διαβάζοντας το βιβλίο ειναι προφανές πως αποδεικνύεται ο πλέον κατάλληλος για να αναλάβει τη σπουδαία ευθύνη της καταγραφής της ιστορίας της ΠΑΣΚ.

Ο κ. Μπουζάκης κατάφερε να αποστασιοποιηθεί από την προσωπική του διαδρομή στο χώρο και να υλοποιήσει με αντικειμενική ματιά, δίχως ωραιοποιήσεις, μία αξιοθαύμαστη επιστημονική προσπάθεια. Ξεφυλλίζοντας αυτό το βιβλίο, το οποίο οφείλω να ομολογήσω ότι είναι κι αισθητικά όμορφο, με σπάνιο φωτογραφικό υλικό που για όλους εμάς, και πολύ περισσότερο τους ανθρώπους που ανήκουν στην δημοκρατική παράταξη, καταλαβαίνει κανείς ότι ο Σήφης Μπουζάκης έχει κάνει μία πραγματικά πολύ καλή δουλειά, η οποία δεν χρειάζεται απλά κόπο και χρόνο, αλλά κυρίως κριτικές κι ερευνητικές δεξιότητες. Και γι’ αυτό του αξίζουν πολλά συγχαρητήρια.

Καταγράφει στιγμές μεγάλων επιτυχιών αλλα και μεγάλων συγκρούσεων απο τις οποίες η ΠΑΣΚ βγαίνει παντα πιο σοφη, διεκδικητική και αποτελεσματική.

Όλοι γνωρίζουμε πως ο συνδικαλισμός αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της Δημοκρατίας. Και όσοι συμμετείχαν και συμμετέχουν σε αυτό το μακρύ ταξίδι απο τη μεταπολίτευση ως σημερα πάλεψαν σκληρά για δικαιώματα και ελευθερίες που δεν ήταν αυτονόητες.
Ο νόμος 1264/82 του ΠΑΣΟΚ αποτελει την τομή σε αυτό το επίπεδο και γιαυτό ισχύει ακόμα και σημερα, αποτελώντας ορόσημο για τους εργαζόμενους του ιδιωτικού και του δημοσίου τομέα.

Και ήταν το ΠΑΣΟΚ εκείνο που προχώρησε σε κομβικές τομές στην ιστορία του εκπαιδευτικού μας συστήματος:

• Ίδρυση παιδαγωγικών τμημάτων και
• Κατάργηση παιδαγωγικών ακαδημιών
• Κατάργηση επιθεωρητή, και αντικατασταση του απο τον σύμβουλο, ο οποίος η αλήθεια ειναι πως θα έπρεπε να στηριχθεί περισσότερο.
• Ολοήμερα σχολεία
• Σχολεία διευρυμένου ωραρίου

Ο κ. Μπουζάκης τα αναφέρει όλα αυτά, αναδεικνύοντας την πραγματικότητα, το πλούσιο μεταρρυθμιστικό έργο της δημοκρατικής παράταξης στην εκπαίδευση, με την ουσιαστική συμβολή της ΠΑΣΚ.

Και ειναι το «δημιουργικό χθες» όπως πολύ εύγλωττα αναφέρει στον πρόλογό της η Φώφη Γεννηματά, το οποίο θα πρέπει να αποτελεί τον οδηγό μας για το αύριο και προς την κατεύθυνση που πρέπει να κοιτάξουμε.

Άλλωστε, στις μελλοντικές γενιές ανήκουμε όλοι, παλιότεροι και νεότεροι.
Όλοι μας θα ζήσουμε το αύριο, όλοι μας έχουμε την υποχρέωση να διασφαλίσουμε ένα μέλλον καλύτερο από το παρόν.

Και το μέλλον της Παιδείας και του εκπαιδευτικού συστήματος ειναι για εμάς στην κορυφή της πυραμίδας των προτεραιοτήτων μας.
Ενα εκπαιδευτικό σύστημα για την Ελλάδα του αύριο, που αποτελεί τον βατήρα της κοινωνικής κινητικότητας την οποία πρέπει να κάνουμε πράξη, προκειμένου να πατάξουμε τις κοινωνικές ανισότητες.

Οφείλουμε να δώσουμε ευκαιρίες σε όλους, ανεξαρτήτως οικογενειακών καταβολών, φύλου, κομματικής προέλευσης ή οικονομικής κατάστασης. Το να ακολουθήσει κάποιος το όνειρό του δεν σχετίζεται ούτε με την οικογένεια από την οποία προέρχεται, ούτε με το φίλο του, ούτε με τη συνοικία στην οποία ζει.

Είναι ακριβώς αυτό που οραματιζόταν η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ με το νόμο 1566/85, ο οποίος αναφέρει ρητά ότι «σκοπός της εκπαίδευσης είναι να συμβάλει στην ολόπλευρη, αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη των διανοητικών και ψυχοσωματικών δυνάμεων των μαθητών, ώστε, ανεξάρτητα από φύλο και καταγωγή, να έχουν τη δυνατότητα να εξελιχθούν σε ολοκληρωμένες προσωπικότητες και να ζήσουν δημιουργικά».

Ένα παιδί από το Ναυπλιο η το Καστελλόριζο οφειλει να έχει την ίδια πρόσβαση στη γνώση και τις ίδιες ευκαιρίες για το μέλλον με ένα αντίστοιχο παιδί από τα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας, είτε ειναι η Κηφισιά είτε η Δραπετσωνα. Έτσι οραματιζόμαστε το ασανσερ των ευκαιριών. Το σχολείο ειναι αυτό το ασανσερ και ο δάσκαλος ο οδηγός.

Συναντώ συχνά εφήβους μαθητές με προβληματισμούς γύρω από το εκπαιδευτικό σύστημα. Νιώθω οτι και σημερα, όπως και στα δικά μου χρόνια, το μεγαλύτερο πρόβλημα ειναι το άγχος των προτεραιοτήτων του μαθητή.
Δεν ξέρει που πρέπει να ρίξει το βάρος της προσοχής του.
Νιώθει οτι δεν έχει πρόσβαση, δεν του παρέχεται ουσιαστική, αληθινή, ποιοτική γνώση. Παρά μόνο αποστηθίζει πληροφορίες για περιορισμένο χρονικό διάστημα προκειμένου να εξασφαλίσει έναν καλό βαθμό στα χαρτιά κι από κει και πέρα ξεχνάει τα πάντα.
Έχει έρθει η ώρα να αλλάξουμε σελίδα και να δημιουργήσουμε ένα εκπαιδευτικό σύστημα με γνώμονα την ανάπτυξη του κριτικού πνεύματος.
Οφείλουμε να εργαστούμε σκληρά ώστε να δημιουργήσουμε σκεπτόμενους πολίτες με ευρεία μόρφωση και αυτό θα επιτευχθεί μονάχα με καινοτόμες μαθησιακές πρακτικές.

Πρέπει να αποτρέψουμε τα παιδιά από το άγχος της βαθμολόγησης ενός γραπτού. Πρέπει να δώσουμε έμφαση στην ανάπτυξη των ικανοτήτων των μαθητών και όχι στην επιτυχία στις εξετάσεις. Ο κάθε μαθητής, ανεξαρτήτως από τους βαθμούς του, οφείλει να αξιώνει και να λαμβάνει τη θέση του στην κοινωνία.

Θα πρέπει να βρούμε πρακτικές οι οποίες θα ενθαρρύνουν την ανάπτυξη της προσωπικότητας του ανθρώπου. Πρόκειται για μία άκρως πετυχημένη τακτική η οποία εφαρμόζεται με αξιοθαύμαστο τρόπο σε χώρες όπως η Δανία και η Φινλανδία.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στα κορυφαία εκπαιδευτικά συστήματα του πλανήτη ο όρος «μαθήματα για το σπίτι» είναι πλέον ξεπερασμένος. Αυτό παρέχει και στα παιδιά γενναία πνευματική ξεκούραση αλλά και σημαντικό ελεύθερο χρόνο ώστε να γνωρίσουν τον εαυτό τους, να κοινωνικοποιηθούν, να κάνουν διάφορες δραστηριότητες που θα οξύνουν το πνεύμα τους και θα αναπτύξει την κριτική τους ικανότητα.

Πρέπει λοιπόν να δώσουμε έμφαση στην ουσία και τον σκοπό. Όχι στην ποσότητα και την υπερπληροφόρηση. Περισσότερες ώρες διδασκαλίας δεν συνεπάγεται μεγαλύτερη μόρφωση για τα παιδιά. Ας μην μείνουμε προσκολλημένοι στα στερεότυπα και τις παθογένειες του παρελθόντος.

Παράλληλα, η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση επαναπροσδιορίζει τους κανόνες λειτουργίας της οικονομίας κι εμείς πρέπει να είμαστε πανέτοιμοι να τρέξουμε στους νέους ρυθμούς. Η ρομποτική και η τεχνητή νοημοσύνη έρχονται με κεκτημένη ταχύτητα κι εμείς οφείλουμε να εξελίξουμε το εκπαιδευτικό μας σύστημα προς αυτήν την κατεύθυνση με νέες μαθησιακές πρακτικές, ούτως ώστε η κοινωνία μας να αντέξει και να μην δεχθεί ακόμη ένα μεγάλο κύμα ανισοτήτων. Γι’ αυτό, πρέπει να κινηθούμε άμεσα και με τρόπο προοδευτικό.

Φίλες και φίλοι, βλέποντας ολοένα και περισσότερο τις οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες να γιγαντώνονται και να βλάπτουν σοβαρά τη χώρα, ο δρόμος είναι ένας: να εξασφαλίσουμε ένα εκπαιδευτικό σύστημα το οποίο θα σπάσει τον φαύλο κύκλο της άνισης πρόσβασης στην μόρφωση και θα βάλει ξανά στο παιχνίδι  τους αποκλεισμένους, τους πιο αδύναμους, τους μη προνομιούχους του σημερα παρέχοντάς τους όραμα κι ευκαιρίες για το αύριο. Κάτι για το οποίο εμείς, οι προοδευτικοί πολίτες και πολιτικοί, πρέπει να παλέψουμε προκειμένου να εδραιωθεί η πλήρης εφαρμογή της κοινωνικής κινητικότητας.
Μόνο έτσι θα αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα και θα ανοίξουμε νέους ορίζοντες για την Ελλάδα του 2030.

Και να θυμάστε παντα οι λίγοι, οι μικρές αλλα αποφασισμένες ομάδες ειναι αυτές που κάνουν τις μεγάλες αλλαγές.

Σας ευχαριστώ όλους πολύ.”